Leren communiceren met PECS

De zus van Sophie heeft een bakje chips. Als Sophie dat ziet, wil zij natuurlijk ook. Sophie kan vrijwel niet praten. Zij pakt een fotokaartje van chips uit haar pecsboek en loopt ermee naar mama. Mama pakt het kaartje aan, Sophie wijst erop en mama zegt “chips”. “Natuurlijk krijg jij ook chips, Sophie”. “Goed gevraagd”. Mama vult een bakje chips voor Sophie en die gaat het heel tevreden zitten op eten.

Moeder vertelt: “Dit was een half jaar geleden wel anders”. Sophie kon alleen door me aan mijn hand mee te trekken, laten weten wat zij wilde. Gelukkig begrijp ik haar heel snel, maar als oma kwam oppassen, werd het al een probleem. Sophie raakte heel gefrustreerd en ging dan huilen, gillen en schoppen. Nu kan zij met kaartjes vertellen wat zij wil. Ik kan nu voor het eerst overwegen of ik een avondje een oppas laat komen.

Sophie communiceert met PECS. PECS staat voor Picture Exchange Communication System. Met een training krijgt een kind geleerd hoe communiceren werkt en hoe er gericht een boodschap overgebracht kan worden naar een ander. Deze boodschap is een visuele boodschap en niet een gesproken boodschap. Het is speciaal ontwikkelt voor niet of nauwelijks sprekende kinderen en kinderen die moeite hebben met de het begrijpen van de regels van communicatie. Er wordt in kleine stapjes geoefend met het aanleren van een universele manier van communiceren, zodat iedereen ze kan begrijpen. Er wordt gewerkt aan contactname, gerichtheid naar een persoon, actie-reactie, obstakels overwinnen binnen de communicatie, keuzes maken. En uiteindelijk communiceren met verschillende doelen zoals weigeren, vragen om, sociaal, informatie vragen en geven. Als een kind deze methode goed oppakt en kan toepassen, kan er ook gewerkt gaan worden aan zinsbouw. Het betekent niet dat een kind niet gaat spreken door het gebruik van een visueel systeem. Het kan er juist voor zorgen dat een kind begrijpt hoe communiceren werkt en in ziet hoe taalgebruik werkt en dat daardoor de spraak op gang gaat komen. Natuurlijk zijn er ook kinderen waarbij de spraak helaas niet op gang komt, maar dan gelukkig wel een ondersteunend communicatiehulpmiddel hebben om zich te uiten.

Op de foto staat Ayden. Hij vertelt van alles met zijn pecsboek en dat helemaal uit zichzelf. Hij was voorheen altijd aan het wachten tot een ander iets deed. Hij plakt nu op een zinsstrook meerdere plaatjes (pictogrammen) achter elkaar, zoals: “ik wil een rood blokje”. Het zal niet lang meer duren of zijn pecsboek wordt te vol, omdat hij zoveel woorden gebruikt. De volgende stap voor hem zal zijn om te kijken of hij kan communiceren met een spraakcomputer.

En dan hebben we June. Zij had een jaar geleden moeite met elke vorm van contact en communiceerde voornamelijk door huilen, grijpen en er zelf heen te gaan. Ze maakt nu oogcontact, tikt iemand aan als ze contact wil. Ze gebruikt PECS met losse plaatjes en ze begint nu bij veel woordjes mee te praten als ze het kaartje aanwijst. Ze wil graag televisie kijken. Ze pakt de foto van televisie van de kaart bij de tv en geeft deze aan papa. Papa pakt het kaartje aan en June wijst er op en zegt “tevisie”. Papa zegt dat ze televisie mag kijken en geeft haar de kaart bij de tv en vraagt: “wat wil je zien?”. June pakt de foto van Mickey Mouse en geeft deze aan papa en zegt “mittie”.  Papa zet de tv met Mickey Mouse Clubhouse aan.

In het kort:

PECS staat voor Picture Exchange Communication System.
Doel: kinderen met een communicatieve beperking leren om op eigen initiatief te communiceren.
Hoe: met een training wordt geleerd om met behulp van afbeeldingen te communiceren waardoor de omgeving van het kind de communicatie begrijpt.

Dit artikel is geschreven door: Chantal Spoorenberg, logopedist en mede-eigenaar van Commis